De agents zijn er. En de maakindustrie staat pas aan het begin
Ik schreef eerder dat AI underhyped is. Een half jaar later zie je het gebeuren. Agents zijn er, ze worden snel beter, en de maakindustrie staat aan het begin van een echte verschuiving. Een nieuwe Metaal Connect LIVE-serie laat zien hoe.
Een half jaar geleden schreef ik dat AI underhyped is, ook al voelt het als hype. De kern van dat stuk: iedereen kijkt naar de modellen, bijna niemand naar wat erachter moet zitten. En de echte sprong zit niet in een betere chatbot, maar in agents die zelfstandig werk doen op je systemen.
Nu zie je het gebeuren. Niet zoals de meeste mensen het voorspelden, en niet op het tempo dat de hype beloofde. Maar het gebeurt. Agents zijn er, ze worden elke maand beter, en ze doen inmiddels echt werk. Daarom start ik er een nieuwe serie over op Metaal Connect LIVE over agent-first werken in de maakindustrie.
Dit is geen “kom kijken naar mijn livestream”. Dit is mijn standpunt, met de onderbouwing eronder.
Ja, er zit een bubbel in. Nee, dat is niet het hele verhaal
Laat ik eerlijk zijn over de hype. Die is er. Grote bedrijven gaan miljarden afschrijven op AI-projecten die niets opleverden. Startups gaan om. Er komt een correctie, en die wordt pijnlijk. Dat dacht ik in november al en daar ben ik niet van afgestapt.
Maar een bubbel die klapt betekent niet dat de techniek verdwijnt. Kijk naar het web na 2000. De zeepbel klapte, de aandelen kelderden, en daarna werd het internet alleen maar groter en fundamenteler. Hetzelfde patroon zie ik nu. De verwachtingen worden bijgesteld, niet de technologie.
En dat is precies waarom “bubbel” en “begin” allebei waar zijn. We overschatten wat agents dit jaar gaan doen. We onderschatten volledig wat ze over vijf jaar normaal maken. De Amerikaanse futurist Roy Amara zei het al: we overschatten de korte termijn en onderschatten de lange termijn. Dat is geen reden om te wachten. Het is een reden om nu te leren, zodat je klaar bent voor de fase ná de correctie.
Wat er sinds november veranderd is
In dat eerste artikel was het nog “ik begin pas door te krijgen wat agents echt kunnen”. Een half jaar later is dat geen vermoeden meer.
Richard Külling, process engineer en software developer, gaf onlangs een gastles op mijn UNS-cursus. Hij heeft bij een ERP- en CAD-leverancier de hele werkwijze omgegooid naar agent-first. Niet als experiment, maar als dagelijkse praktijk. Software schrijven, processen automatiseren, documentatie genereren, dashboards bouwen. Werk dat vroeger maandenwerk was, nu in een paar sessies klaar. Zijn samenvatting in één zin: je doet al je werk via een agent, geen handmatig werk meer op bestandsniveau.
Dat is het verschil met een half jaar geleden. Toen was agent-first een idee. Nu draait het in productie bij bedrijven die ik ken.
Waarom de meeste bedrijven het nog steeds verkeerd doen
Mijn punt uit november staat nog overeind, en het wordt elke maand zichtbaarder. De meeste bedrijven zitten in uitprobeermodus. ChatGPT voor een e-mail, een samenvatting van een rapport, een offerte iets sneller. Nuttig, maar dat is geen transformatie. Dat is je oude proces een beetje aankleden.
Ondertussen plakken softwareleveranciers een AI-laagje op systemen die nooit voor agents zijn gebouwd. Een chatinterface op een ERP uit 2010. Je kunt er vragen aan stellen, maar het doet niets. De architectuur kan het niet aan, want die is gemaakt voor knoppen en formulieren, niet voor een agent die data ophaalt, beslissingen neemt en acties uitvoert.
De revolutie zit niet in dat laagje. Die zit in processen opnieuw ontwerpen alsof de agent er vanaf dag één was. Niet “hoe helpt dit mijn bestaande proces”, maar “als ik dit vandaag zou ontwerpen, hoe zou het eruitzien”. Bijna niemand doet dat. Daarom blijft het onderschat.
Wat een agent eigenlijk mist
Hier komt het deel dat ik in november nog niet scherp had, en dat Richard precies benoemde. Een agent mist geen training. Hij mist jouw wereld.
Het beste model weet ongelooflijk veel. Het kent geen enkel detail van jouw bedrijf. Niet hoe jullie orders nummeren, niet welke laser welke klus draait, niet waarom die ene klant altijd langer doorlooptijden heeft. Een agent stelt dezelfde vragen als een nieuwe collega op zijn eerste dag: wat moet ik doen, waar vind ik dat, aan wie vraag ik het. Heb je dat niet vastgelegd, dan gaat hij verdwalen.
Dat verklaart waarom de infrastructuur belangrijker is dan het model. Je data moet leesbaar zijn voor een agent. Voor een metaalbedrijf betekent dat een Unified Namespace: één plek waar de toestand van je productie staat, gestructureerd van enterprise tot machine. Zonder die laag is de werkvloer een blinde vlek en blijft elke agent een dure gok. Met die laag weet hij precies waar hij moet kijken.
Dat is de brug tussen mijn UNS-werk en deze agent-serie. De UNS bouwden we de afgelopen jaren niet voor de dashboards alleen. We bouwden de zintuigen waarmee een agent straks de fabriek leest.
Wat de serie laat zien
De serie bouwt op van waarom naar hoe, met live demo’s op echte data.
We starten met de opzet en de drie bouwstenen waar de hele serie omheen draait: een agent-laag die op je bestaande systemen praat, het open framework dat de koppelingen beheert, en een geheugenlaag die onthoudt wat de agent leert. Geen modeltraining, gewoon geheugen plus terugkoppeling, zodat elke sessie waardevoller wordt dan de vorige.
De tweede gaat over wat er van je ERP overblijft als de agent de bediening wordt. Het pakket verschuift van werkplek naar opslagplaats. Daardoor worden open API’s en CLI-toegang het belangrijkste criterium bij een softwarekeuze, belangrijker dan hoe de schermen eruitzien.
De derde gaat over offerten, voor de meeste bedrijven de beste startplek: gestructureerde input, heldere vraag, jaren aan historie. De digitale werkvoorbereider van de toekomst is een agent. RFQ erin, onderbouwd offerte-voorstel eruit, mens beslist.
Daarna brengen we alles samen op de UNS: een agent die de productie leest, beslist en terugschrijft, en een werkplaats die over maanden vanzelf slimmer wordt zonder dat iemand iets hoeft te configureren. En vandaar bouwen we verder, zo lang er stof is.
Waar je begint
Niet door alles tegelijk om te gooien. Begin bij je data: zonder een UNS heeft geen enkele agent ogen op je werkvloer. Kies daarna één proces waar het meeste te winnen is, meestal de offertes, en zet daar een agent op met geheugen. Laat het een paar maanden draaien, corrigeer waar het misgaat, en breid pas uit als het eerste proces echt werkt.
De bubbel klapt waarschijnlijk. De agents blijven. Wie nu begint met de saaie onderlaag, de data op orde, staat straks klaar terwijl de rest opnieuw moet beginnen.
De serie start binnenkort op Metaal Connect LIVE, vrijdagochtend, tweewekelijks. De data zet ik vast zodra het programma rond is. Wil je het weten zodra de eerste aflevering live gaat, schrijf je in voor de nieuwsbrief.
Met dank aan Richard Külling voor zijn gastles “Agent-First in de Maak” tijdens de UNS-cursus, en aan de Connect Factory mission statement die de architectuur eronder beschrijft.