MES in 2026: Wat je moet weten (en wat je nu zelf kunt bouwen)

Er zijn weinig onderwerpen waar zoveel verwarring over bestaat als MES. Fabrikanten weten dat ze “iets met MES moeten”, maar wat dat precies inhoudt en hoe je eraan begint, daar lopen de meningen flink over uiteen. Tijd om dat recht te zetten.

In deze editie neem ik je mee door wat MES werkelijk is, welke vier functies je minimaal nodig hebt, welke routes er zijn om het te realiseren, en waarom ik geloof dat open technologie nu een serieus alternatief is geworden. Wil je daarna de diepte in? Lees dan mijn complete MES-gids voor metaalbewerking.

MES is geen product, het is een functie

Dit is misschien wel het belangrijkste inzicht dat ik kan meegeven: een MES is geen softwarepakket dat je koopt en installeert. Het is een functie in je fabriek. De functie van live navigatie door je productie.

De vergelijking die ik graag maak: je ERP is je routeplanner. Die vertelt je wat er wanneer waar moet zijn. Maar zodra je onderweg bent, heb je navigatie nodig, iets dat je vertelt waar je nu staat en wat je volgende afslag moet zijn. Dat is MES. Het is het verschil tussen een plan hebben en weten wat er op dit moment op de werkvloer gebeurt.

Die nuance is belangrijk, want het betekent dat je niet per se een duur systeem hoeft aan te schaffen. Je hebt functies nodig. En die kun je op verschillende manieren invullen.

De vier kernfuncties waar je mee moet beginnen

Als je vandaag zou moeten kiezen waar je begint, zijn dit de vier functies die ik ieder metaalbedrijf zou aanraden. Ik noem ze de “Core Four”.

1. Real-time orderstatus

Als er een ding is dat je vandaag nog moet regelen, is het dit: een dashboard waar je in een klik ziet waar iedere order staat. Bij welke afdeling, hoeveel orders er tegelijk lopen, welke op tijd zijn en welke te laat. Het is 2026, als je dit nog niet digitaal hebt, begin hier. Geen Excel, geen whiteboard, geen rondlopen door de hal om te vragen hoe het ervoor staat.

2. Dagelijkse fijne planning

De MRP-run in je ERP is te grof voor de dagelijkse realiteit. Wat je nodig hebt is fijnplanning: de dagdagelijkse herplanning zodat operators weten wat prioriteit heeft. En als er iets verandert, een machine valt uit, een spoedorder komt binnen, kun je direct herplannen zonder dat het hele schema in de war raakt. Ik heb hier eerder uitgebreid over geschreven in mijn artikel over de kunst van eenvoudige productieplanning.

3. OEE-meting

Overall Equipment Effectiveness blijft de sterkste indicator die je kunt hebben. Beschikbaarheid maal prestatie maal kwaliteit, drie getallen die je precies vertellen waar je productie staat. Mijn ervaring is dat veruit de meeste bedrijven hier geen goed beeld van hebben, terwijl de inzichten die eruit komen enorm waardevol zijn. Je weet pas waar je tijd verliest als je het meet.

4. Stilstandregistratie

Lage drempel, directe registratie. Niet achteraf invullen op een formulier, maar op het moment zelf vastleggen waarom een machine stilstaat. Pas dan kun je patronen herkennen en structureel verbeteren. Dit is een van die functies die simpel klinkt maar een enorm verschil maakt zodra je de data hebt.

Vier routes naar MES

Er is niet een juiste manier om MES te realiseren. Ik zie vier gangbare routes, elk met eigen voor- en nadelen. Welke het beste past hangt af van je situatie, je IT-volwassenheid en je ambitie.

ERP-uitbreiding (denk aan Ridder, MKG, Bemet), Je blijft bij een leverancier, de integratie is direct. Het nadeel: beperkte real-time mogelijkheden en weinig ruimte om aan te passen. Voor bedrijven die het simpel willen houden kan dit voldoende zijn, maar je loopt er op een gegeven moment tegenaan. In mijn overzicht van 7 essentielen digitale fabrieksprogramma’s bespreek ik hoe deze systemen in het grotere plaatje passen.

Specialistische apps (denk aan Propos, Azumuta, WeldEye), Diep in een domein, sterk in wat ze doen. Maar je krijgt meerdere leveranciers en moet zelf de integratie regelen. Dat klinkt beheersbaar tot je er vijf naast elkaar hebt draaien.

Machine-software (denk aan TRUMPF Oseon, BySoft), Sterke koppeling met de machines van dat merk. Prima als je een homogene machinepark hebt, maar zodra je meerdere merken hebt wordt het lastig. Je bent gebonden aan een ecosysteem.

Open technologie met een Unified Namespace, Maximale flexibiliteit en schaalbaarheid. Je bouwt op open standaarden en koppelt alles via een Unified Namespace. Het nadeel: het vraagt technische kennis. Maar de drempel daalt snel, en voor bedrijven die serieus willen schalen met AI en agents is dit in 2026 de sterkste optie. Meer over hoe een UNS je integratieproblemen oplost lees je in deze editie over het afkomen van spaghetti-integraties.

ERYXON wordt open source

Hier ben ik persoonlijk het meest enthousiast over: ERYXON, een MES-systeem dat ik zelf heb ontwikkeld met AI-codetools, wordt open source.

Wat zit erin: real-time orderstatus per afdeling, operator-toewijzing aan specifieke onderdelen, issue tracking met foto’s, versimpelde capaciteitsplanning met dynamisch herplannen, een PDF-viewer en 3D-viewer in de browser, en API-koppelingen voor UNS-integratie. Het dekt de “Core Four” en gaat op een aantal punten verder.

Het model is simpel: lokaal installeren is gratis. De gehoste versie wordt mogelijk betaald om serverkosten te dekken, maar de code blijft open. Geen vendor lock-in, geen verrassingen.

Waarom dit nu relevant is

De tools om zoiets zelf te bouwen zijn in 2025 volwassen geworden. Met AI-codetools zoals Claude Code, Lovable en Cursor kun je in korte tijd werkende applicaties maken. ERYXON is daar het bewijs van, de eerste versie stond binnen een week.

Dat betekent niet dat je alles zelf moet bouwen. Maar het betekent wel dat de afhankelijkheid van dure, inflexibele systemen niet meer nodig is. De keuze is groter geworden, en de drempel om te starten is lager dan ooit.

Wil je dieper in MES duiken? Mijn complete gids over MES voor metaalbewerking behandelt alles van de basis tot implementatie.